Romeo ve Juliet, kim bilmez ki? William Shakespeare'in
kaleminden çıkan, iki karakterin yıllar boyu dillerden düşmeyen, dünyanın dört bir
yanına ulaşmış "aşk"ları. Bilmeyenler için kısaca özet geçeyim, Romeo ve
Juliet, birbiriyle husumeti olan iki ailenin çocukladır. Katıldıkları bir baloda tanışıp, bir gecede
birbirlerine deliler gibi aşık olan ikili, aileleri arasındaki düşmanlık yüzünden yasak aşk yaşamaya
sürüklenir. Papaza gidip gizlice evlenmelerinin hemen sonrasında, aşklarının daha çok
başında Romeo, bir kavga sırasında Juliet'in ailesi olan Capulet ailesinden birinin ölümüne sebep
olur. Elini kana bulamasının sonucunda cezasını sürgün edilerek çeker. Ayrı düştükleri bu
süre içerisinde Capulet ailesi, Juliet'i istemediği biriyle evlendirmek için hazırlık yapmaya
başlarlar. Juliet bu evlilikten kaçmak için her şeyi göze alabilecek durumdadır. Papaza kaçar,
derdini anlatır ve bir çözüm yolu bulurlar. Juliet içtiği bir şurup sayesinde düğün günü geçene
kadar bir ölüden farksız olacaktır. Mezara taşınacak ve uyanana kadar bekleyecektir. O derin
uykudayken Romeo mektupta planı öğrenip, tam da Juliet'in uyanacağı saatte mezarlığa gelecek, Juliet'i
alacak ve beraber kaçacaklardır. Ne yazık ki mektubu zamanında alamayan Romeo, mektup yerine
Juliet'in sözde ölüm haberini alır. Juliet'i mezarında görmeye giderken yanında bir zehir götürür.
Plan hakkında hiçbir fikir sahibi olmayan Romeo, Juliet'in gerçekten öldüğünü düşünür ve bu
acıyla yaşamak yerine yanında getirdiği zehrin hepsini içer. Juliet uyandığında yanında,
kendini ölüme mahkum eden Romeo'nun cesediyle karşı karşıya bulur. Romeo'nun ölümüyle baş edemeyen zavallı kız,
Romeo'nun dudaklarını "belki yaşam veren dudakların bu kez son verir hayatıma" diyerek öpüyor ve "hâlâ sıcak dudakların" diyor. Ardından hançerle kendini öldürüyor.
Her anlatıldığında tüylerimi diken diken eder. Ölümü
bile göze alan iki aşık. Romantik ve destansı görülebilir. Ki ün kazanmasının sebebi de
budur. Lakin ben olaya biraz daha farklı bir bakış açısı katmaktan yanayım. Tabii ki William
Shakespeare'nin kalemine laf etmek ne haddime, lakin ortaya koyduğu sözde aşk hikayesi
hakkında eleştiri yapma hakkım olduğunu düşünüyorum. Aşk... aşklarına tek bir sözüm yok.
İnsanları ölüme sürükleyen aşklarla çok karşılaştık. Fakat bu ikilinin arasındaki
"şey" bence biraz problematikti. Hikayeminiz başında Romeo, Juliet'in kuzenine kelimenin
tam anlamıyla delicesine aşıktı. Soranız öyle aşıktı ki, delirmişti. Romeo Juliet'le tanışıp
ona ölümüne aşık olduğu baloya da aslında, Juliet'in kuzenini görebilme amacıyla gitmişti başta.
Bu noktada Romeo'nun kişiliği hakkında çok rahat bir şekilde fikir sahibi olabiliriz. Juliet'in
kuzenine aşkından delirecek kadar, ne olursa olsun vazgeçemeyecek kadar
"aşıkken" Juliet'e yalnızca görerek aşık olması bence ne kadar
sorunsal bir kişilik
olduğunu açıklıyor. Bana kalırsa Romeo, duygularından emin olamayan, henüz bir insanın ruhuna aşık olmanın ne demek
olduğunu bilmeyen, birinin dış görünüşü beğenmenin aşk olduğunu sanan ve iradesini kontrol edemeyen bir karakter. Şahsi fikrim
şudur ki; gerçekten delicesine
aşık olan biri, tek bir gecede, sadece görünüşünü beğendiği bir kız için
aşkından bu kadar hızlı
vazgeçmezdi. Hatta öyle çabuk unuttu ki, üç gün öncesinde başka birinin
sevdasıyla yanarken, üç gün sonra Juliet'in aşkından öldü. Bu
hususta Romeo'nun aşkının, Juliet'den daha güzel bir kızla tanıştığında da yanı şekilde
bitmeyeceğinden nasıl emin olabiliriz? "O asla Juliet'in kuzenine aşık değildi, gerçek aşkı
Juliet idi." Görüşüne karşı bir şey demem gerekirse o da şu olurdu; daha gerçek duygularını fark
edemeyen, beğenmek ve aşık olmak arasındaki farkı ayırt edemeyen biri olmasına rağmen
kendini Juliet'in kuzeni için bu kadar yıpratması, yine bizi aynı kapıya çıkartır. Romeo'nun aşk hakkında
bir şey bilmediğine yani.
Juliet'i ele alacak olursak, Romeo'dan daha az
eleştireceğimi belirteyim. Juliet karakterini hakkında değineceğim tek nokta yaşıdır. Juliet
yalnızca on dört yaşında bir çocuktur. Evet, bir çocuk. On dört yaş, William Shakespeare'in zamanında
evlilik için ideal bir yaş olabilir tabii ki ama biz, günümüzün çağdaş bakış açısıyla Juliet'in
sadece bir çocuk olduğunu kabul etmek zorundayız. Benim için Juliet karakteri aşk ve evlilik
gibi kavramları bilemeyecek kadar toy bir kişiliktir. Aşkı bilmemesine rağmen Romeo için
ölmesini şöyle açıklayabilirim; on dört yaşında hiçbir aşk tecrübesi yokken hayatına giren ve
sözcükleri süsleyip püsleyerek kullanmasını çok iyi bilen Romeo'nun cümleleri ona iyi ve
değerli hissettirdi. Aşık olmanın ne demek olduğundan bi haber olan Juliet için bu duyguyu
aşkla karıştırmak çok kolaydı.
Demek istiyorum ki, benim perspektifimde bu iki
karakter birbirine aşık değildir. Şahsen aşk, bir insanın ruhunu sevmektir. Oysa Romeo
Juliet'in görünüşüne, Juliet de Romeo'nun sözlerine aşık oldu. Toyluklarının getirdiği
acemilikle beraber kendilerini evlenecek ve sonsuzca dek mutlu olabilecekleri türden bir
peri masalının içinde sandılar. Bu konuda değinmek istediğim nokta şu; bir düşünün,
eğer Romeo Juliet ölmeseydi, planladıkları gibi kaçıp gitseler,hayatlarını
beraber geçirselerdi ne olurdu? Ya Romeo ve Juliet kavuşsaydı? Yine ölene dek birbirlerini severler miydi? Hala
bir aşk hikayesi olarak anılır mıydı? Juliet büyüdüğünde ve sonunda fikirleri şekillenmeye,
özgür iradesini kazanmaya başladığında bile Romeo'ya aşık olarak kalabilir miydi? Romeo'nun
karakterini tanıdıkça, iyi kötü huylarına tanıklık ettikçe ve kendini bilir yaşa geldiğinde bile ilk
anın büyüsü üstünde kalacak mıydı? Otuz yaşında bile, on dört yaşındaki masumiyetiyle, saf
bir şekilde sevebilecek miydi onu? Peki ya Romeo? Gönlünü kaptırdığı kişilere -tanıklık
ettiğimiz kadarıyla- sadık olamayan Romeo, bir gün Juliet'den daha güzel birine sevdalanmayacak mıydı?
Juliet'in kuzenine olan delice aşkının bir gecede yok oluşu gibi, Juliet'e olan aşkı da tek bir
gecede yok olacak mıydı? Bence olabilirdi. Kesinlikle olurdu diyeyim ya da. Hatta bence,
Shakespeare bile bunun farkındaydı. Romeo ve Juliet'in aşkının bu kadar kısa sürmesinin sebebi de tam
olarak buydu bence. Çünkü her aşk bir hikaye niteliğindedir ve her hikayenin sahip olduğu gibi,
her aşkta giriş, gelişme ve sonuç bölümüne sahiptir. Tanışıp aşık olma, alevlenme, aşkın sönüşü. Her aşk, ne kadar büyük olursa olsun
son aşamaya sahip olmaya
mahkumdur. Bu da aşkın değerini düşürür. Kimse sonunda karakterlerin aşkının söneceği bir aşk hikayesi okumak
istemez. Çoğu yazar da aşkı bitirmez ki bu, masal tadını verir ve mutlu son isteyenlerin gönlünü yapmak için yazılmıştır. Gerçekten
etkileyici bir aşk hikayesi yazmak isteyen hiçbir yazar, ortaya üç evresi de tamamlanmış bir hikaye
koymaz. Alevlenme noktasında,
aşkın en tutkulu olduğu anda aşklarını ölümsüzleştirmek adına, karakterleri öldürürler ya da asla kavuşturmazlar. Bildiğiniz en büyük aşıkları düşünün.
Paris ve Helen, Kleopatra ve
Mark Antony, Leyle ile Mecnun, Ferhat ile Şirin... adlarını tarihe geçirmiş,
destansı aşk
hikayelerinin baş karakterleri, aşkın bir sembolüdür her biri adeta. Ortak
özellikleri ise, hiçbirinin kavuşmamış olmasıdır. William Shakespeare de tam olarak bunu
yaptı. Romeo ve Juliet'in
aşkını "alevlenme" evresinde, en tutkulu noktada sonlandırdı ki, aşk
taze kalabilsin, Romeo ve
Juliet "aşıklar" olarak ölebilsin. Yoksa o da biliyordu ki, aşkları
fazla sürmeyecekti ve kimse onları hatırlamayacaktı.
Tüm dünyanın dilinden düşmeyen,
yıllardır ününü koruyan bu aşk hikayesine biraz farklı bir bakış açısı katmış olabilirim.
Fakat bazen söylenmesi gereklerin birinin söylemesi gerekir. Bütün eleştirilerime rağmen esere
saygımın sonsuz olduğunu ve Shakespeare' in değinmekistediği iki ailenin
arasında husumetin, bu fani dünyada ne kadar gereksiz olduğu kısmını da takdir ediyorum. Aşık Veysel'in de
dediği gibi; "Seversin, kavuşamazsan aşk olur."
- Kay Snyder
Yorumlar
Yorum Gönder