Yaklaşık
bir aydır Nietzsche’nin “Böyle Buyurdu Zerdüşt” kitabını okuyordum ve her
bölümde notlar almaya özen gösterdim. Kitaba başlamadan önce ve başladıktan
sonra da kitapla ilgili çoğu kişi anlaşılmaz ve karmaşık olduğunu söylemişti.
İlk bölümden son bölüme kadar “üstinsan” konsepti üzerinde duruluyordu. Zerdüşt
insanlara ne kadar üstinsanı anlatmaya çabalasa da bunu başaramıyor ve
“gülüyorlar işte; beni anlamıyorlar, ben bu kulakların dinleyeceği ağız değilim”
diyerek hüsrana uğruyor. Kendisine ve insanlara “kaç dostum, yalnızlığa kaç” ve
“Terkedilmişlik başka, yalnızlık başka” diyerek oldukça can alıcı ve güzel
öğütler veriyor.
Direkt
konuya giriş yapmadan önce ufak bir bilgi vermek isterim:
Üstinsan, Alman
filozof Friedrich Nietzsche'nin felsefesinde yer alan ve onun tarafından
felsefeye kazandırılmış bir kavramdır. Üstinsan, insanın kendini aşarak,
yanılgılardan ve dünya ötesi umutlardan kurtularak ulaşabileceği bir idealdir.
Üstinsan, nihilizm ve güç istenci kavramlarıyla ilişkilidir. Üstinsan, insanın
hayvanla üst-insan arasında kalmış bir varlık olduğunu ve bu nedenle alt
edilmesi gerektiğini savunur. Üstinsan, belli bir ırk ya da ulus değil, soylu
bir insan eylemliliği kavramını temsil eder.
Üstinsan, Nietzsche’nin insanların evriminin bitmediğini ve halen devam
ettiğini iddia ederek insanların evrimini tamamlaması için değişmesini öğütler
fakat bu değişim fiziksel değil zihinsel bir değişimdir. İşte bu zihinsel evrim
sonucunda üstinsan ortaya çıkar.
İnsanlık
özelliklerimizi zor korurken bir de üstinsanın çıktı başımıza diyebilirsiniz
ama hemen onun öncesinde gelin şu üstinsan konseptine bir göz atalım.
Üstinsan olmak için
yukarıda saydığım şeylerin dışında başka neler yapabileceğinizi soruyorsunuz.
Bu konuda kesin bir cevap vermek zor, çünkü Nietzsche'nin üstinsan kavramı çok
yorumlanabilir ve tartışmalı bir kavramdır. Ancak genel olarak şunları
söyleyebilirim:
- Kendinizi sürekli
geliştirin ve öğrenmeye açık olun. Üstinsan, hayatın anlamını kendisi yaratan
ve kendi potansiyelini ortaya çıkaran kişidir.
- Kendi
değerlerinizden ve ideallerinizden taviz vermeyin. Üstinsan, başkalarının
baskısı veya beklentisi altında ezilmeyen, kendi özgünlüğünü koruyan kişidir.
- Hayatın zorluklarına
karşı cesur ve kararlı olun. Üstinsan, hayatın acılarını ve tehlikelerini
kaçınmak yerine yüzleşen ve onlardan güç alan kişidir.
- Kendi yaşam
tarzınızı ve mutluluğunuzu belirleyin. Üstinsan, toplumun dayattığı normlara
veya standartlara uymayan, kendi istediği gibi yaşayan ve kendini
gerçekleştiren kişidir.
- Üstinsan tehlikeli yaşar. Nietzsche’ye göre insan
tehlikeli yaşamalıdır. Çünkü insan sadece tehlike durumunda değişip
gelişebilir. “İnsan bir iptir, hayvan ile Üstinsan arasında gerilmiş - bir ip ki
uzanır bir uçurumun üzerinde” diyerek insanların bu ip üzerinden geçerek
üstinsana ulaşmaları gerektiğini savunur. Nietzsche insanların sadece bu
dünyaya odaklanması gerektiğini “Tanrı öldü” sözü ile vurgulamış ve tehlikeli
yaşamamızı söylemiştir. Fakat buradaki tehlike kızmızı ışıkta karşıdan karşıya
geçmek, arabayla 300 km hızla gitmek ya da yüksek bir yerden betona atlamak
değildir. Tehlike konfor alanını terk etmek ve bu dünyaya odaklanarak tek bir
şansımızın olduğunu kabul etmektir.
Üstinsan olmak için
yukarıda saydığım şeylerin dışında başka neler yapabileceğinizi soracak
olursanız. Genel olarak
şunları söyleyebilirim:
- Kendinizi sürekli
geliştirin ve öğrenmeye açık olun. Üstinsan, hayatın anlamını kendisi yaratan
ve kendi potansiyelini ortaya çıkaran kişidir.
- Kendi
değerlerinizden ve ideallerinizden taviz vermeyin. Üstinsan, başkalarının
baskısı veya beklentisi altında ezilmeyen, kendi özgünlüğünü koruyan kişidir.
- Hayatın zorluklarına
karşı cesur ve kararlı olun. Üstinsan, hayatın acılarını ve tehlikelerini
kaçınmak yerine yüzleşen ve onlardan güç alan kişidir.
- Kendi yaşam
tarzınızı ve mutluluğunuzu belirleyin. Üstinsan, toplumun dayattığı normlara
veya standartlara uymayan, kendi istediği gibi yaşayan ve kendini
gerçekleştiren kişidir.
Bu şekilde üstinsan
olmak için başka neler yapabileceğiniz hakkında bir fikir edinebilirsiniz.
Tabii ki bu yeterli değildir, bunlar sadece birkaç örnektir. Ayrıca üstinsan
olma yolunda kendinizi kaybetmemeye de dikkat etmelisiniz. Üstinsan, insanın
aşılması gereken bir varlık olduğunu kabul eden ve bunun için çabalayan
kişidir.
Üstinsan olmak için
kendinizi nasıl test edebilirsiniz sorunusa gelecek olursam. Bu konuda net bir
cevap vermek zor, çünkü üstinsan olmak herkes için farklı şeyler anlamına
gelebilir. Ancak genel olarak şunları yapabilirsiniz:
- Kendinizi
başkalarıyla kıyaslamaktan vazgeçin. Her insanın başarısı ve başarısızlığı
farklıdır. Kendi değerlerinizi yaratın ve kendi özgün düşüncelerinize göre
hareket edin.
- Kendinizi sürekli
geliştirin ve öğrenmeye açık olun. Üstinsan, hayatın anlamını kendisi yaratan
ve kendi potansiyelini ortaya çıkaran kişidir. Yeni beceriler edinin, yeni
deneyimler yaşayın, yeni fikirler üretin.
- Egzersiz yapın;
çünkü egzersiz yapmak sadece görünüşünüze değil ruhunuza da iyi gelecek.
Üstinsan, hayatın zorluklarına karşı cesur ve kararlı olan kişidir. Fiziksel ve
zihinsel sağlığınızı koruyun.
- Kendi yaşam
tarzınızı ve mutluluğunuzu belirleyin. Üstinsan, toplumun dayattığı normlara
veya standartlara uymayan, kendi istediği gibi yaşayan ve kendini
gerçekleştiren kişidir. Kendi hedeflerinizi belirleyin ve onlara ulaşmak için
çaba gösterin.
Bu şekilde üstinsan
olmak için kendinizi test edebilirsiniz. Tabii ki bu yeterli değildir, bunlar
sadece birkaç örnektir. Ayrıca üstinsan olma yolunda kendinizi kaybetmemeye de
dikkat etmelisiniz.
Üstinsan olmanın
avantajları ve dezavantajları nelerdir diye soracak olursanız ise:
- Üstinsan olmanın
avantajları arasında, kendinizi geliştirmek, özgür fikirli olmak, kendi
değerlerinizi yaratmak, hayatın zorluklarına karşı cesur ve kararlı olmak,
kendi yaşam tarzınızı ve mutluluğunuzu belirlemek gibi şeyler sayılabilir. Bu
şekilde hayatın anlamını kendiniz yaratır ve kendi potansiyelinizi ortaya
çıkarırsınız.
- Üstinsan olmanın
dezavantajları arasında ise, başkaları tarafından anlaşılmamak, yalnızlık
hissetmek, toplumun baskısı veya beklentisi altında ezilmek, hayatın acılarını
ve tehlikelerini kaçınmak yerine yüzleşmek gibi şeyler sayılabilir. Bu şekilde
hayatınızı büyük eylemler uğruna harcamaya hazır olmanız gerekir.
Evet, buraya kadar ki bölüm sıkıcı olan kısımdı kabul ediyorum ama şimdi benim
konseptime geliyoruz.
Eşref-i Mahlukat konseptini oraya atıyorum. Mahlukların en şereflisi anlamını
içeren bu tabir Osmanlıca'da "eşref-i mahlukat" olarak yazılır.
İslamiyet'te insan eşref-i mahlukat olarak nitelendiriliyor. Yani insan
yaratılmışların en şereflisi olarak kabul ediliyor. Ama ben burada bunu
tezatlık içermesi adına hayvana dönüş olarak kabul etmenizi istiyorum.
Nietzsche'nin şu ünlü sözüyle konseptimi sizlere sunmak isterim: "İnsan,
cinsi bozulmuş bir hayvandır." Bu öyle bir hükümdür ki her gün
kanıtlanıyor. İnsan var oluşundan bu yana hayvan olan, bir hayvandan başka bir
şey olmayan insan, yalnız akılsızlıklara ve anlaşılmazlıklardan öte yani
hayvandan öte bir şeye verilmek istedi ama bunu ne derece başarabildi
tartışılır. Bu durumu düzeltmek için işe özümüze dönmemiz gerekmektedir. Yani
hayvana geri dönmemiz gerekmektedir. Buraya kadar okuma sabrını gösterirseniz
sizlere minnettar olduğumu ve bir gelişme kaybettiğimi düşünüyorum. Biraz
sabırlı olunuz. Ben nezdinde maymun-üstinsan arasının oldukça sefil ve bugünkü
durumunun saçma, katlanılmaz olduğunu düşünüyorum. Madem üstinsan olamıyoruz,
neden geriye dönmüyoruz?
Rousseau
vahşiliğe dönmeyi öneriyor. Vahşilerin henüz hayvandan ziyade insanlara
benzediğini düşünüyorum. Peki siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?
Siz bunu
düşünürken ben de hayvana dönüşmeye devam edeyim.
Bunu
nasıl yapacağım diye düşünüyordum birkaç haftadır. Sanırım buldum da
diyebilirim. Öncelikle bir insan topluluğunu bir dağa koyacağız ve dört ayak
üstünde yürüyecekler. Elbiseleri olmayacak, üstlerini bitkilerle kapatacaklar.
Hiçbir şekilde kişisel bakımlarını yapmayacaklar. Mağaralarda, yaprakların
kendilerinin yaptıkları doğal yataklarda yatacaklar. Çiğ et ve meyve
yiyecekler. Vücut vücuda, kendi cinsleri ile diş dişe, kan kana
dövüşebilecekler… Daha uzayıp gidebilecek maddeler. Bu ilk aşama başarılı
olursa tek kelimeyle zafer. Tabii bu konsepte günümüz aydınları tarafından
lekelemeler ve karşı çıkışlar ortaya çıkacaktır.
Kısacası
ben hayvanlığı geri getireceğim ve Hayvanlığın Peygamberi olacağım. Zekice
diyebilir ve “Neden ilk kendinle başlamıyorsun?” diye sorabilirsiniz - ki
hakkınız var - ama her kurtarıcı gibi ben de başkalarının mutluluğu adına
kendimi feda ediyorum. Ve nasıl hayvanların bir terbiyecisi var ve bu yırtıcılığı
vahşiliği yok etmek için evcilleştirdiği hayvandan daha vahşi görünmesi
gerekiyorsa benim de zekayı yok etmem için zeki kalmaya ihtiyacım var. Umarım
kendimi anlaşılır kılabilmişimdir. Tabii ki bu konsepti gerçekleştirmek için
belli miktarda paraya ve bir ormana ihtiyaç var. Sizlerin bu muazzam konseptim
hakkında düşüncelerinizi merak etmiyor değilim.
Evet, şu
an yazının "sıkıcı olarak" belittiğim kısımdan sonrasını okuyan
okuyucularımız açıkçası ufak bir tebriği hak ediyorsunuz. Ama ufak. Neden mi?
Çünkü zaman kaybıydı.
Hayvan'a
Dönüş, konsepti bir safsata ve bir insanın zihnindeki ütopyadan ibaret. Sizlere
bir insanın hayal fikirlerini okuduğunuz için teşekkür etmek ise sıfır zekaca.
Zaten içinde bulunduğumuz gezegen bu konseptin daha insancıl ve kabul gören
versiyonunu içermekte değil midir? Düşünmeye davet ediyorum sizleri. Bir ulusun
çıkarları adına başka bir ulusun katledilmesi ve sömürülmesi, tanrı adı altında
insanların duygularının ve paralarının emilmesi, evet yanlış okumadınız,
“emilmesi”. Daha kibarca olsun istedim. Bir ulusu bir avuç insanın milli ve
dini duygularla uyutarak fakirliğe ve cahilliğe sürüklemesi… Tanıdık gelmiş olabilir.
Mozambik’ten bahsediyorum. Ve daha uzayıp gidebilecek bir liste. Aslında bizler
bu konseptin “İnsanlığa Dönüş” adı altında hayvanlaştırılmışlığın tezat
dönüşümüyüz. “Ee napalım, ölelim mi?” diyenlerinize? Başta bahsettiğim üstinsan
konsepti mantıklı olabilir ama Zerdüşt’ün de dediği gibi “Ama önce sen kendini
inşa etmelisin, dimdik bir beden ve dimdik bir ruhla.”
- Esenlikle Kalın. Sevgilerle Eden Everhard...
Dosta can
Dosta düşman
Düşmana dost
Nefse düşman olmak da var...
Adını koyamadığımız
Ne varsa yaşamda
Hayatımızdalar...
Yaşama dair ne varsa
Yaşadık demek için mi!
Bunca zulümü doğasına insanın.
Yaşanmıştı, anlamsızdı...
Ancak birileri bir anlam katmalıydı
Bunun içindir bu sonlu başlangıç
Varoluşun bilincindeki insan
Sınırlarının keşfindedir,
Kuşatılmışlığın zırhını parçalayıp.,
Bir üst kimlik yaratma anlayışı olmadan
Kendi düşlediği,
Güneş ülkesinde yaşayabilmektir...
-Erol Öner
Yorumlar
Yorum Gönder