Bugün
sizlere Türkiye'deki kadına yönelik şiddet ve cinayetlerin durumunu ve
feminizmin ne olduğunu anlatmak istiyorum. Bu konuyu seçmemin nedeni, son
yıllarda artan kadın cinayetleri karşısında duyduğum endişe ve öfke. Amacım,
kadın haklarının önemini vurgulamak ve toplumsal cinsiyet eşitliği için
mücadele etmeye davet etmek. Ana fikrim ise, feminizmin erkek düşmanlığı değil,
kadınların toplumdaki haklarını korumak ve bu ataerkil sistemi dengelemek
olduğunu göstermek.
Gün
geçtikçe Türkiye'deki kadınların toplumdaki yeri kötüleşiyor, adaletsizlik de
buna oranla artıyor. Türkiye'deki din ve kadın hakları, kadına toplumda atanan
yer, çok karmaşık ve tartışmalı bir konudur.
Türkiye'de
kadın hakları, hem tarihsel hem de güncel olarak dinin etkisi altında
şekillenmiştir. Türkiye'de kadınlar, hem laik hem de dini hukuk sistemleri ile
karşı karşıya kalmaktadır. Kadınlar, hem modern hem de geleneksel değerler
arasında bir denge kurmaya çalışmaktadır. Fakat bu denge hiçbir zaman
kurulamamıştır.
Sizlere bu süreçten biraz bahsetmem
gerekirse:
●Türkiye'de kadın hakları konusu,
Osmanlı'nın son yıllarında Batı dünyasındaki gelişmelere paralel olarak gündeme
gelmiştir. Kadınlar, eğitim, miras, mülkiyet, seçme ve seçilme gibi haklara
kademeli olarak kavuşmuştur.
● Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla
birlikte kadın hakları konusunda önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. 1926
yılında kabul edilen Medeni Kanun ile kadınlar aile içinde erkeklerle eşit
haklara sahip olmuş, çok eşlilik yasaklanmış, boşanma hakkı tanınmıştır. Böylece Türkiye'de kadınlar birçok Avrupa
ülkesinden önce siyasi haklara sahip olmuştur.
● 1950'li yıllardan itibaren Türkiye'de
çok partili demokrasiye geçişle birlikte dinin toplumsal hayatta daha fazla görünür
olması, kadın hakları konusunda bazı gerilemeler yaşanmasına neden olmuştur.
Kadınların kamusal alanda başörtüsü takması gibi konular tartışma konusu
olmuştur.
● 1980'li yıllarda Türkiye'de İslami
hareketlerin güçlenmesi ve siyasete etki etmesi, kadın hakları konusunda yeni
sorunlar doğurmuştur. Kadınların eğitim, istihdam, sağlık gibi alanlarda
ayrımcılığa uğraması, aile içi şiddet, namus cinayetleri, çocuk evlilikleri
gibi sorunlar artmıştır.
● 1990'lı yıllarda Türkiye'de kadın
hareketleri daha güçlü bir şekilde örgütlenmeye başlamıştır. Kadınlar hem laik
hem de dini çevrelerden gelen baskılara karşı mücadele etmişlerdir. Kadınlar
hem ulusal hem de uluslararası düzeyde insan hakları savunuculuğu yapmışlardır.
● 2000'li yıllarda Türkiye'de kadın hakları
konusunda hem ilerlemeler hem de gerilemeler yaşanmıştır. Kadına yönelik
şiddetin önlenmesi için yasal düzenlemeler yapılmış, kadının kendi soyadını
kullanabilmesi sağlanmıştır. Ancak İktidar döneminde kadının toplumdaki rolüne
ilişkin muhafazakar söylemler artmıştır.
● 2010'lu yıllarda ve sonraki yıllarda
Türkiye'de kadın hakları konusunda ciddi gerilemeler yaşanmıştır. Kadına
yönelik şiddet ve cinayetler artmıştır. İstanbul Sözleşmesi'nin feshedilmesi
kararı alınmıştır. Kadının kamusal alanda temsili azalmıştır. Bu konuyu biraz
daha açmak isterim.
Türkiye'de kadına yönelik şiddetle
mücadelede en önemli uluslararası anlaşma olan İstanbul Sözleşmesi'nin 20 Mart
2021 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile sözleşmeden
çekildiğini duyurmuştur. İstanbul Sözleşmesi'nin kaldırılması kararı,
Türkiye'de ve uluslararası alanda büyük tepki toplamıştır. Kararın gerekçesi
olarak ise sözleşmenin aile yapısını bozduğu, toplumsal cinsiyet kavramını
dayattığı, LGBTİ+ bireyleri koruduğu gibi iddialar öne sürülmüştür. Ancak bu
iddiaların sözleşme metni ile ilgisi olmadığı, sözleşmenin sadece kadına
yönelik şiddeti önlemeye yönelik olduğu belirtilmiştir. Sözleşme, kadınlara
yönelik şiddeti bir insan hakları ihlali olarak tanıyan ve kınayan, şiddetin
önlenmesi, mağdurların korunması ve şiddet uygulayanların adalete teslim
edilmesi için yasal, idari ve sosyal önlemler alınmasını zorunlu kılan bir
anlaşmaydı. Sözleşmenin kaldırılmasıyla birlikte, kadınların korunmasına
yönelik uluslararası bir güvenceden mahrum bırakılmıştır. Bu bilgilerden
anlaşılabileceği gibi Türkiye'de kadına yönelik şiddet ve cinayetler ne durumda
sorusunun cevabı pek iç açıcı değildir. Türkiye'de kadına yönelik şiddet ve
cinayetlerin önlenmesi için hem yasal hem de toplumsal düzeyde acil adımlar
atılması gerekmektedir. Kadınlarında bir insan, insanların da hakları olduğunu
unutmayın.
Yıllar ilerledikçe kadının toplumdaki yeri
gerilemiş, değersizleştirilmiştir. Bu sürece göz attığımızda Türkiye'de din
ve Kadın Hakları arasında karmaşık bir ilişki olduğunu görebiliyoruz. Dinin
toplumsal hayatta daha fazla görünür olması, bazen kadın haklarının ihlaline
neden oluyor. Kadınlar ise hem dini hem de laik değerleri kendi kimlikleriyle
bağdaştırmaya çalışıyorlar. Teknik açıdansa aynı anda hem tam anlamıyla dini hem de laik olmanın mümkün olmadığı ortada.
Tabii durumdan bunalan ve artık eşitlik
isteyen, toplumda bir yerinin olmasını isteyen kadınlar kendi aralarında
toplanıp bu duruma dur deme kararı aldı. Kimisine erkek yaftası yapıştırılırken,
kimisine de baba dayağı, koca dayağı yememiş denildi. Kadınların kendilerini
rezil ettikleri, yıllardır görevlerinin sadece ev hanımı olmak, çocuk bakmak,
arada sırada komşuya gitsin dedikodu yak ve hizmet etmekle sınırlı olduğu
düşünüldü. Bu neyin kafasıydı? Yıl 2023 olmuştu, kadın haklarına dair değişen
tek şey ise sayılardı. Peki, bizler neden ilerleme kaydedememiştik. Neden
kadınlar gelir adaletsizliği yaşıyordu? Neden iş gücüne katılımı ve istihdamda
düşük kalıyordu?
İşte feminizm de bu nedenlere ses olmak
için doğdu. Feministlerin genel amacı kadınların toplumdaki haklarını korumak
ve bu ataerkil sistemi dengelemekti. Tabii ki her akım gibi feminizm de
amacının dışında propagandalara maruz kaldı. Ama bizim sizlere bahsettiğimiz feminizm
ne aile yapısını bozan, ne insanları farklı yönelimlere sevk eden ne de erkek
düşmanlı anlamını taşımaktadır. Bizler size gerçek feminizmden bahsedeceğiz.
Aslında kadınların da erkekler gibi tek istediği adalet önünde cinsiyet
fark etmeksizin eşit olduklarını görmek, toplumda bir yere sahip olmaktır.
Kadınların bu istedikleri yer nasıl mı
sağlanabilir?
Mesela:
● Kadına yönelik şiddeti bir insan hakları
ihlali olarak tanımak ve kınamak.
● Kadına yönelik şiddetin her türlüsüne
karşı duyarlı olmak ve şiddete tanık olunduğunda müdahale etmek veya
yetkililere bildirmek.
● Kadına yönelik şiddet mağdurlarına
destek olmak ve onların haklarını savunmak.
● Kadına yönelik şiddeti önlemek için
yasal, idari ve sosyal önlemler alınmasını talep etmek ve takip etmek.
● Kadına yönelik şiddetin nedenlerini ve
sonuçlarını araştırmak ve farkındalık yaratmak için eğitim, medya, sanat gibi
alanlarda çalışmalar yapmak veya desteklemek.
● Toplumsal cinsiyet eşitliği bilincini
geliştirmek ve kadın-erkek ilişkilerinde saygı, sevgi ve hoşgörüyü esas almak.
● Kadınların iş yerinde taciz, mobbing,
ayrımcılık ve şiddete maruz kalması engellemek.
● Kadınların
kariyer gelişimine engel olabilecek ev işleri ve çocuk bakımı gibi
sorumluluklara çözüm sunmak.
● Kadınların iş hayatında karşılaştıkları
zorluklara karşı yeterli destek ve koruma mekanizmalarını sağlamak.
● Toplumsal
cinsiyet eşitliği bilincini geliştirmek ve kadın-erkek ilişkilerinde saygı,
sevgi ve hoşgörüyü esas almak
Bu şekilde hep
birlikte kadın cinayetlerini durdurabilir, kadınların yaşam hakkını koruyabilir
ve toplumda daha eşit, daha adil, daha barışçıl bir ortam yaratabiliriz.
Böylece "Feminizm neyi savunur ve amacı
aslında nedir?" Diye düşündüğünüz de aklınıza bu saydığım şeyler gelebilir. Böylece
feministliğin neden önemli olduğunu ve neden savunulması gerektiğini
anlayabilirsiniz.
Kadınların kanayan yarası olan bu
adaletsizlikten biraz daha bahsetmek istiyorum. Kimi kadın eşi, kimisi
sevgilisi, kimisi de hiç tanımadığı birisi tarafından sokak ortasında darp
ediliyor, tecavüze uğruyor hatta en doğal hakkımız olan yaşama hakkına son
veriliyor. Peki ya toplum tüm bu olaylara ne diyor?
Türkiye'de kadınların cinayete kurban
gitmesi, çok ciddi ve acil çözüm bulunmak için harekete geçilmesi gereken bir
sorundur. Bu sorun, hem kadın haklarını hem de toplumsal barışı tehdit
etmektedir. Kadın cinayetleri, aile içi şiddet, kıskançlık, namus, boşanma gibi
nedenlerle işlenmektedir. Kadın cinayetlerinin önlenmesi için yasal, idari ve
sosyal önlemler alınması gerekmektedir.
Mesela tanımadığı birisi
tarafından öldürülen birisini düşünelim. Zaten haberlerde sık sık görmeye
alışık olduğumuz bir vaka olduğunu düşünüyorum. Toplumun ölen kişinin
arkasından üzülmesi, iyi dileklerde bulunması ve peşini bırakmayıp adalet
istemesi gerekirken, toplumumuz tarafından neden onun o saatte dışarıdaydı,
orada ne işi vardı deniliyor, belki de o kadına türlü türlü hakaretler
sıralıyorlar. Açmasaymış o zaman orasını burasını deniliyor. Neden bu şekilde
giymiş... Uzayıp gidebilecek sağlıksız zihniyet ürünleri. Tamam diyelim ki
kadın o orasını burası denilen yerini açmış ve tahrik etmiş. Peki ya canice
öldürülen tesettürlü kadınlarımız ya da daha çocuk yaşta tecavüze uğrayan
yavrucaklarımız ne olacak? Ama her şeyden öte kimi kadınlar yaşama hakkını
kaybediyor, kimilerinin hayatları kararıyor, kimileri de korkarak yaşamını
sürdürüyor. Biz feministler ve geleceğin kadınları olarak bu durumları yaşamak
istemiyoruz. Biz hakkımızı savununca çeşitli hakaretlere maruz kalmak
istemiyoruz. Doğduğumuzda bize verilen yaşama hakkımızı kimsenin elimizden
almasını istemiyoruz. Kadınlarımız rahat etsin istiyoruz. Haklarımızı
hemcinslerimiz kadar karşı cins de savunsun istiyoruz. Bir kadın öldürüldüğünde
katilin 2 ay hapiste yatmasını sonra da serbest bırakılmasını istemiyoruz. Bizler
tecavüze uğradığımız yaratıktan hamile kalınca ve kürtaja başvurunca, iğrenç
yaftalar yapıştıranlara karşı birlikte savaşalım istiyoruz. Cehennem acı
çektiğimiz yer değil, asıl acı çektiğimiz yerin kimsenin sesimizi duymadığı
zamanlar olduğunu anlamanızı istiyoruz.
Ayrıca
belirtmeliyim ki bu anlatmış olduklarımın hepsi toplumda var olan cinsiyetçi,
ayrımcı ve şiddet yanlısı zihniyetin sonucu. Kadınları objeleştiren, onların
bedenlerine, giyimlerine, davranışlarına yorum yapan, onlara nasıl yaşamaları
gerektiğini dayatan bir zihniyet. Bu zihniyet, kadınları erkeklerden aşağı
görür, onların haklarını ihlal eder, onlara şiddet uygular ve hatta öldürür. Bu
zihniyetin somut rakamlara yansıması ise şöyle: Kadın Cinayetlerini
Durduracağız Platformu verilerine göre 2020 yılında erkekler tarafından 300
kadın öldürülmüş, 171 kadın şüpheli şekilde ölü bulunmuştur. Umut Vakfı
verilerine göre ise 2020 yılında Türkiye genelinde işlenen 527 kadın
cinayetinde 373 kadın öldürülmüş, 263 kadın ve aile bireyi de yaralanmıştır. Ve
yıl 2023.
Yorumlar
Yorum Gönder