 |
|
“Gerçekten
önemli olan bir tek felsefe sorunu vardır, intihar. Yaşamın yaşanmaya değip
değmediği konusunda bir yargıya varmak, felsefenin temel sorusuna yanıt
vermektir.”
- Albert
Camus
İNTİHARA DAİR
|
Aslen
intihardan bahsetmek amacı ve isteğiyle başladığım bu yazımda intihara varana
kadar konunun ve düşüncelerimin daha iyi anlaşılması adına ölüm hakkında gerek
kendi yorumlamalarıma gerekse mutlak gerçek olduğu kanısında olduğum bazı
konulara yer vermem gerektiğini fark ettim ve bu dolayda yazı kafamdakinden
epey farklı bir şekil aldı. Fakat yazı, içinde değinilen konular itibariyle
hayattaki tek mutlak olmasına rağmen ölümü bir noktaya kadar basitleştirme ve
gerekçelendirme konusunda da bir şeyler başarmış olacaktır
düşüncesindeyim.
İntiharı iki
ayrı noktada incelemek mümkün, hatta gereklidir: İntihar fikrinin varlığı ve
eylemin kendisi. Her ne kadar ilk bakışta öyle gözükmese de bu ikisi birbiriyle
son derece çelişir. Nasılını anlamak için önce genel olarak ölüm -hatta ve
dolayısıyla hayat- hakkında belli bir şeyi anlamak ve kabul etmek
gerekir. O da ölümün trajikomik ve anlamsız varoluşunuzun mutlak sonu olduğu
gerçeğidir. Merhametli ve sevgi dolu tanrınız sizi sonsuz cehennem azabında
kavurup çığlık ve acıya boğmayacak. Ama şarap ve hurilerle de
ödüllendirmeyecek. Çünkü kendisi aslında yok. Dolayısıyla ölümden sonra bir şey
gelmiyor.
Ama bunu
anlatmak için kullanılan ''boşluk'' ifadesi de bir o kadar mantıksız. Çünkü bu,
kişinin bir farkındalık içinde (boşlukta olduğunun farkındalığı) olduğu
anlamına gelir ki bu da sadece materyalizmle değil durumun kendisiyle de
çelişir. Var olmadığının farkında olmak mümkün değildir ne de
olsa. Ben bir benzetmede bulunacak olursam doğmadan öncesini ya da uykuyu örnek
verirdim. Uykuya dalış ve uyanış arasında hiçbir şey hatırlamayız. Var
değilmişizcesine. Ama hayat sonu olan bir varoluşken uyku sonu olan bir
‘‘yokoluş’’ olduğu için bu da durumu tarif etmekte eksik hatta zıt kalır.
Doğmadan öncesi ise uykunun aksine aralıklı bir süreç değil, ölümden sonrasıyla
aynı prensipleri taşıyan bir bütündür. Hiçlik bile değildir yani. ''Hiçbir
şey''den bile az ve ''yok'' ile tanımlanamayacak kadar noksandır.
Velhasılıkelam, acı verici olmadığı sürece ölüp ölmediğimizin aslında hiçbir
önemi yoktur. Çünkü sonunda zaten hiç yaşamamış olacağız. Tek bir istisnayla:
Bu dünyaya ölümü aşan bir şey hediye etmek. Bir fikir, bir eser, devrim veya
kefaret... (Sözde tanrının lugatında da bununla benzer prensipte bir
eylem vardır aslında; sadaka-i cariye.) Ancak bu şartla kişi yaşamamışlıktan ve
hiçliğe bürünmekten kurtulabilir. O halde şunu demek mümkündür: İnsan hayatı;
ölene kadar, hiç yaşamamış olmakla ölümsüz olmak arasında bir seçim yapmaktan
ibarettir.
Gerçek anlamda
varolup olmayacağımıza karar verdiğimiz bu hayat süreci süresince de üç ihtimal
vardır diyebiliriz. İlki bir bitkiden farksız ve farkındalıksız yaşamak -ki
bunun iyi mi kötü mü olduğu konusunda çok emin değilim, muhtemelen ikisinden de
biraz-. İkincisi Farkındalık hastalığıyla hayata yabancılaşmak ve sonuncusu
yine aynı hastalık yüzünden intihar etmek. Üçüncü ihtimal camus’nün intihar
eden kişinin hayatı anlamadığından intihar ettiği düşüncesine pekala terstir.
fakat bence intihar eden kişi hayatı gayet iyi anlamıştır. zaten bu yüzden
ondan bir çıkış arar ve ister. bu kişinin anlayamadığı şey hayat değil,
ölümdür. Her ne kadar zavallıca gözükse de elimizdeki en iyi seçenek
ikincisidir. Ve bu zavallılığımız zamanla varoluşun yasalarınca gerçekleşen
hadiseler zincirindeki zayıf halka olmamak için bizi mücadeleye sürükler ama
hayvana dönüştürmese de insandan öteye götürmez. Ki bu o kadar de kötü bir şey
değildir ama olsaydı da bir önemi olmazdı.
.jpeg)
Şimdi gelelim az önce bahsettiğim
intihar fikri ve eyleminin farklılığı ve birbiriyle çelişmelerine. İntihar
fikri istediğimizde bozdurabileceğimiz bir bilettir; bu tengrinin belası,
tımarhaneden beter dünyadan ve çağdan istediğimiz zaman ceketimizi alıp
gidebilme hakkını bize tanıyan süresiz bir bilet. Bu fikrin varlığı ve
mümkünatı, eylemin kendisini gereksizleştirir çünkü böyle bir seçeneği olduğunu
bilen kişi gerçekten hayatına bir son vermez ya da en azından vermemelidir.
Yani kişinin kendini öldürmemesinin tek sebebi kendini öldürebilecek olmasıdır.
Paradoksal olduğu kadar mantıklı bir denklem. Ve eminim ki bunu böyle
kabul eden kimse hiçliği, bu anlamsız ve bunaltıcı varoluşa tercih etmez. Eğer
bütün mesele ‘‘olmak ya da olmamak’’ ise… Ama zaten ‘olmamak’ ise yazgımız, neden
sonuna kadar ‘olmak’ isyanında bulunmayalım ki?
Ama insan bunun dışında birçok
farklı dış etkenden dolayı da intihara sürüklenebilir ve bunların hepsi
olmamakla birlikte çoğu anlaşılırdır . Hayat ve toplum sizi yıldırmak için her
saniye harıl harıl çalışır. Bu yüzden her intihar aslında edilgen birer
cinayettir. Toplum bu açıdan köpekbalıklarına benzer çünkü köpekbalıkları siz
tek bir damla kan dökene kadar gerçek vahşiliklerini göstermezler. Fakat bir
yeriniz kesildiği saniye sizi paramparça edip bölüşmeyi ihmal etmezler. Hatta
öyle ki, bu avları siz öldükten sonra dahi bitmez ve daha açık ve mide
bulandırıcı bir hal alır. Olaya kendilerini aklayıcı ve sizi suçlayıcı çeşitli
nedenler atfederler ama aynı zamanda trajediden ve olaya anlam verememekten
yakınırlar. Bu bir katilin, öldürdüğü kurbanının cesedinin yanına gidip neden
öldüğünü sormasından farksızdır. Ama insanı böcekleştiren bu ve diğer tüm
sebeplere rağmen inanıyorum ki hayat; yaşanmalıdır. Yaşanmaya değer olmasa da.
Hatta belki de tam bu yüzden…Varlığım insanlığın acizliğine belaltı bir küfür
diyebilmek için…
''İntihar en yüksek ahlaki hedefe
erişmekten alıkoyar, çünkü o bu sefalet ve mutsuzluk dünyasından gerçek
kurtuluşun yerine sadece zahiren öyle gözüken bir kurtuluşu koyar''
- Arthur
Schopenhauer
- Vahşi hayvanların yaşadığı bu çölden göçerken insanca
yaşayabildim diyebilmeniz umuduyla… Şibumi
.jpeg)
Yorumlar
Yorum Gönder